Yürüyen merdivenin icadı ve çalışma prensibi

Yürüyen merdiven, basamakları sürekli olarak dönen bir düzenek üzerine yerleştirilmiş, elektrikle çalışan merdivendir. İnsanları katlar arasında yukarı ya da aşağı taşımaya yarar. Asansörlere nazaran çok daha fazla insan taşıyabilirler. Yürüyen merdivenlerin başlıca kullanım alanları alışveriş merkezleri, oteller, tren ve metro istasyonları ile havaalanlarıdır.

Dünyada ilk yürüyen merdiven, New York’ta 15 Mart 1892’de Jesse W.Reno tarafından yapıldı. Merdivenin ilk kez kullanıldığı yer ise, New York’taki Coney Island eğlence merkezi’dir. Merdiven 25 derecelik eğimli bir düzenekle kullanıma sunulmuştur.

1896 sonbaharında Old Iron Pier’e monte edilen yürüyen merdiven ise, her biri 10 santim genişliğinde ve 60 santim uzunluğunda latalardan oluşan bir konveyör yardımıyla çalışıyordu. Konveyör ise gücünü bir elektrik motorundan alıyordu. Gerçek anlamda ilk yürüyen merdivenin patenti ise 2 Ağustos 1892 günü, Amerikalı mucit Charles A.Wheeler tarafından alındı.

Wheeler, patentini almasına karşın, buluşunu hayata geçirmedi ve haklarını 1898 yılında Charles D. Seeberger’e sattı. Seeberger, bazı küçük ilavelerle Wheeler’in buluşunu geliştirdi. Bu modelin ilk örneği, Seeberger’in üretim için anlaştığı Otis Elevator Co. firmasının New York’taki tesislerinde 9 Haziran 1899 günü denendi. Seeberger yürüyen merdiveninin, halk tarafından ilk kullanımı ise 1900 yılında Paris Fuarı’nda oldu.

Ertesi yıl tekrar ABD’ye getirilen merdiven, Philadelphia’daki Gimbel’s mağazalarına monte edildi ve 1939 yılına kadar orada hizmet verdi.

yuruyen-merdivenin-icadi-ve-calisma-prensibi-ilgincbirbilgi-1

İngiltere’de ilk yürüyen merdiven ise, 4 Ekim 1911 günü Londra’nın Piccadilly Meydanı’nda, Earls Court metro istasyonunda hizmete girdi. Bu, 13 metre uzunluğunda, Seeberger türü bir yürüyen merdivendi. Üzerinde, “Basamaklara oturmayınız”, “Önce sol ayağınızla ininiz” gibi uyarı ve ikaz cümleleri tümceleri bulunuyordu.

TÜRKİYE’NİN İLK YÜRÜYEN MERDİVENİ

Türkiye’de ilk yürüyen merdiven, 29 Nisan 1964 günü İstanbul’da Sultanhamam ile Bahçekapi arasinda bulunan Atalar Mağazası’nda faaliyete geçti. 250.000 liraya mal olan yürüyen merdiven, bir gecede monte edildi. Saatlik kapasitesi 5000 kişi olan Türkiye’nin ilk yürüyen merdiveni, 5 metre yuksekliğindeki ikinci kata ortalama 10 saniyede müşterileri çıkarabiliyordu. Schlieren marka ve 12 ton ağırlığındaki yürüyen merdiven, hizmete girdiği günden itibaren yıllarca halkın ilgi odağı olmuştur.

YÜRÜYEN MERDİVEN NASIL ÇALIŞIR ? ÇALIŞMA PRENSİBİ NEDİR ?

Katlar : Döşeme plakaları bitmiş döşemeyle aynı seviyede olur ve altındaki makine alanlarına erişime izin vermek için ya menteşeli, ya da sökülüp takılabilir yapılır. Tarak plakası, sabit kat ile hareketli basamak arasındaki parçadır. Tarak dişlerinin basamaklar üzerindeki çıkıntılar arasına girebilmesi için hafifçe aşağı doğru eğimlidir. Tarak dişlerinin ön kenarları çıkıntıların yüzeyinin altındadır.

yuruyen-merdivenin-icadi-ve-calisma-prensibi-ilgincbirbilgi-2

Sahanlık : Sahanlık, alt ve üst katlar arasındaki boşluğu birleştiren mekanik bir yapıdır. Sahanlık, esas olarak, tabanda ve üst kısmın hemen altındaki enlemesine kenetlerle birleşen iki yan bölümden oluşan içi boş bir kutudur. Sahanlığın uçları beton veya çelik desteklere dayanır.

Raylar : Ray sistemi sahanlık içinde kurulur ve basamakları sonsuz bir döngü içinde çeken basamak zincirine kılavuzluk eder. Yürüyen merdivenlerde iki ray bulunur. Bunlardan biri basamağın önü için (basamak tekerleği rayı), diğeri de basamağın arka tekerliği içindir (arka tekerlek rayı). Bu rayların nispi pozisyonu basamakların tarak plakası altından çıkarak merdiveni oluşturmasına ve sonra tekrar sahanlığın içine girmesine sebep olur.

Üst kattaki geri dönüş rayları, basamakları üst kısım etrafında döndürerek tekrar zıt yönde harekete başlatır. Bir üst ray, basamak zinciri kendi üzerinde geri döndürüldüğünde arka tekerleklerin yerinde kalmasını sağlar.

Önceki yazımız 2014 yılında Dünya çapındaki web sitesi sayısı hakkında ilginç ve enteresan bilgiler vermektedir.