Çok yakınımızda ilginç bir hayvan, Arap tavşanı Allactaga

Kırtavşanı, yerköpeği, adatavşanı veya daha çok tanınan ismiyle Arap tavşanı (Allactaga williamsi) fazla bilinen ve rastlanan bir tür değildir. Genellikle Orta Anadolu Bölgesi ve Batı Anadolu Bölgesi ovalarıyla Doğu Anadolu’nun yayla ve steplerinde görülür. Türkiye’de yaşayan diğer türlerinden A. elater genellikle Iğdır-Kars dolaylarında, A. euphratica Şanlıurfa civarında yayılım göstermektedir.

Tavşan gibi kulakları, kanguru gibi arka ayakları fare gibi gövdesi olan Arap tavşanının ülkemizde tarım nedeniyle hızla sayıları azalmış, özellikle Fırat arap tavşanının nesli tükenmek üzeredir. A. williamsi ve A. euphratica IUCN tarafından kırmızı listeye (koruma altına) alınmıştır.

Bitki örtüsü bozulmamış, seyrek otlu, zemini sert, 350 ila 2 bin 600 metre yüksekliğe kadarki doğal alanlarda yaşar.

Kocaman gözlü, kum renginde yumuşacık kürklü ve uzun kuyruklu olan bu hayvanlar büyük olasılıkla çok iyi sıçradıklan için tavşana benzetilmiştir.

Arap tavşanı Allactaga gececil bir kemirgen türüdür. Kanguru gibi zıplayarak yol alır. Yaşadığı yerlerde kalabalık koloniler kurar. Herhangi bir tehlike ile karşılaştığında hızlı manevralarla yuvasına girip yuva ağzını hemen kapatır. Jerboa olarak da bilinir. Arap ülkelerinde özellikle Suriye’de avlanılıp yenilir.

Rengi koyu sarı veya sarımsı kahvedir, sırtının ortasında koyu renk geniş bir şerit bulunur. Ayaklarıyla karnı beyaz veya sarımsıdır; kuyruğunun ucunda siyah bir leke göze çarpar. Kuyruğundaki tüylü kısmın adı bayrakçıktır. Takımı rodentia olmasına rağmen başka rodent türlerinde bu kadar uzun kuyruk görülmez.

cok-yakinimizda-ilginc-bir-hayvan-arap-tavsani-allactaga-ilgincbirbilgi-1

Adı “tavşan” olsa da huşfaresinin de girdiği dipodide (araptavşanıgiller/araptavşanları) takımına girer. Tavşan ise kemirgen bile değildir, kemirgenlerle çok yakın akraba olan lagomorpha (tavşangiller/tavşanlar) takımına girer.

Ön ayakları küçük olmakla beraber, arka bacakları, atlayabilmesi için iyice uzamıştır. 7-8 santimlik vücudunun iki misli uzunluktaki kuyruğu, havadayken dengesini sağlar. Uzunluğu 11 cm, kuyruğu 17 cm’dir.

Yuvasını toprağın yüzünde yapar, fakat yuvası ıslak ve bataklık bir yerse, yuvasını, kuru kalması için otların ve çalıların arasına yerleştirir.

Çeşitli otsu bitkiler, bunların sürgünleri, meyveyle beslenir. Dişleri çok keskindir. Yiyebileceği tohumlan ve böcekleri ararken ya tavşan gibi dört ayağıyla ya da kuyruğundan destek alıp arka bacakları üzerinde zıplayarak yürürler.

Arap tavşanı toprağın altında yaklaşık 3 metre uzunluğunda oyuklar kazar ve kavurucu çöl sıcağından korunmak için günün büyük bölümünü yuvasında uyuyarak geçirir. Kışın beslenme zorluklarını, yılın altı ayını derin uykuda geçirerek giderir. Kış uykusunu uyuduğu yer, don çizgîsinin altındaki küçük bir yeraltı inidir. Arap tavşanı buraya süzülerek kapısını kapar ve kuru otların arasında top olur. Artık ilkbahar ortılığı ısıtmcaya kadar derin uykusundan uyanmaz. Bölgelere göre kış uykuları değişir.

Çiftleşme mevsimleri mayıstır. Genellikle yılda iki kez yavrularlar. Dört, beş, bazen de dokuz yavru otuz gün sonra yerin altındaki bir yuvada dünyaya gelir. Bunlar doğuşta sadece 1 gram olup, büyüklerine hiç benzemezler. Yavrular doğduklannda tüysüzdür ve bir süre yalnızca ön bacaklan üzerinde sürüklenerek yürüyebilirler. Çıplak ve kör olmarından başka, bıyıkları yoktur, kuyrukları da nispeten kısadır. Üç hafta sonra gözleri görmeye, kulakları da duymaya başlar, bir üç hafta daha sonra ise 30 gramlık yetişkin ağırlıklarına erişirler. Arka bacakları ancak sekiz haftalık olduklarında gelişir.

cok-yakinimizda-ilginc-bir-hayvan-arap-tavsani-allactaga-ilgincbirbilgi-2

Yuvasının girişini çoğu zaman toprakla örter, ama tehlike anında kullanmak için ayrı bir çıkış yolu kazdığı da olur. Bazı türlerde birkaç aile büyük bir yuvada birlikte yaşar ve türlerin çoğu kış uykusuna yatar. 2 yıl yaşar.

Bir sıçrayışta 3,5 metre atlayabilir. Ağırlığı 30 gram bile olmadığından, bu hafiflik sayesinde memeliler dünyasının atlama şampiyonudur. Ön ayakları küçük olmakla beraber, arka bacakları, atlayabilmesi için iyice uzamıştır. 7-8 santimlik vücudunun iki misli uzunluktaki kuyruğu, havadayken dengesini sağlar.

Belli bir patika takip edeceği yerde, istediği yönde ilerler. Kısa yerlere mükemmel yüzebildiği için, bir havuz veya gölcük veya herhangi bir su birikintisi onu yolundan döndüremez.

Türün yok olmasının ana nedeni tıpkı pek çok kuş türünde görüldüğü gibi yapılan sulama çalışmalarıdır. Arap tavşanlarının yaşadığı doğal bozkırlar sulu tarıma açılıyor. Ayrıca türün yaşadığı alanların çiftçiler tarafından bilinçsizce sürülmesi ya da böcekleri yok etmek maksadıyla bu alanların ilaçlanması sonucu bu az bilinen tür bir zamanlar yaygın olduğu bu topraklardan sessizce siliniyor.

Önceki yazımız Güvenlik camı tanıtımı için yapılan 3 milyon Dolar’lık ilginç reklam hakkında bilgiler vermektedir.

  

Çok yakınımızda ilginç bir hayvan, Arap tavşanı Allactaga” için 1 yorum

  • 9 Nisan 2014 Saat 09:59
    Permalink

    Bunu nasi yerler ya igrenc

Yorumlar kapalı