Uçan balonlar ne kadar yükseğe çıkabilir ?

Uçan balonla çocukluğunda oynamamış olanımız yoktur herhalde… Bazen çocuğa alınan bir uçan balon elinden kaçabilir. Hep beraber havada yükselen balona bakakalınır. Bu balon gökyüzünde ne kadar yükselecektir acaba ? Uzaya kadar çıkacakmıdır veya gök yüzünde aylak aylak süzülmeye devam mı edecektir ?

Bu sorulara yanıt vermeden önce akışkanların kaldırma kuvvetinden bahsetmek gerekiyor biraz. Tüm akışkanlar (gazlar veya sıvılar) içlerinde bulunan maddeye bir kaldırma kuvveti uygularlar. Bu kuvvet cismin akışkan içindeki hacmine ve akışkanın yoğunluğuna göre değişir. Akışkan ne kadar yoğunsa uygulanan kaldırma kuvveti de o kadar fazladır. Bu yüzden suyun kaldırma kuvvetini suya girdiğimizde hissederiz ama havanın bize har zaman uyguladığı kaldırma kuvvetini (ki yoğunluğu suyun onbinde biri kadardır) çok az olduğundan dolayı hissedemeyiz. Ama bir balonun içini havadan daha hafif (mesela helyum) bir gazla doldurursak balonun genel yoğunluğu havadan da az olacağı için havanın kaldırma kuvveti balonun ağırlığını yener ve balon hava içinde yükselir.

Uçan balonların doldurma uçları ne kadar iyi bağlanmış olursa olsun, çok az da olsa hava daha doğrusu helyum kaçırırlar. Havadan çok daha hafif helyum gazı ile şişirilen bu balonların ağızlarından kaçırdıklarını eve getirdiğimiz ve tavana yapışıkmış gibi havada duran balonun sabah olunca porsuyup yere inmiş olduğunu görünce anlarız.

Balonun ağzının ideal bir biçimde bağlanmış olduğunu kabul etsek bile havada yükselebileceği mesafe sınırlıdır. Yükseldikçe hava basıncı azaldığından ve balonun iç basıncı dışarıdaki basınçtan daha yüksek kaldığından balon yükseldikçe şişmeye başlar. Sonunda balonun yapıldığı malzemeye, hacmine ve malzemenin kalınlığına bağlı olarak belirli bir yükseklikte patlar.

UÇAN BALONLAR NE KADAR YÜKSEĞE ÇIKABİLİR ?

ucan-balonlar-ne-kadar-yuksege-cikabilir-ilgincbirbilgi

Küçük uçan balonlar en çok 10 bin metreye, sepetinde insan taşıyan büyük balonlar 30 bin metreye, bilim insanları tarafından içinde ölçüm aletleriyle birlikte yollanan araştırma balonları da 40 bin metreye kadar yükselebilirler.

Balonların belirli yükseklikte dış basıncın azlığına dayanamayıp patlamalarından bazı bilimsel gözlemlerde de faydalanılır. Hava tahmin balonlarına bağlı hava sıcaklığını, basıncını ve nem oranını ölçen aletler vardır. Bu balonlar yaklaşık 30 bin metre yükseklikte patlayacak şekilde yapılmışlardır. Aletler açılan bir paraşütle yere yumuşak iniş yaparlar. Hem üzerlerindeki değerler kaydedilir hem de oldukça pahalı olan bu ölçüm aletlerinin tekrar kullanılabilmeleri sağlanır.

Bu ölçüm aletleri bir tarlanın ortasına, bir ağacın tepesine veya bir vadi yatağına da düşebilirler. Onları bulanların ilgili makamlara götürmeleri artık aletlerin ne olduklarını anlamalarına veya insaflarına kalmıştır.

Önceki yazımız Türkiye’de bulunan Dünyanın en eski çocuk oyuncağı hakkında bilgiler vermektedir.