Uzun uçuşlarda gidiş ve geliş saati neden farklıdır ?

Özellikle uzun mesafeli uçuşlar yapılırken daha da fazla hissedilen, gidiş ve geliş uçuş sürelerinin birbirinden farklı olmasının sebebini sorduğunuzda genellikle turizm acentaları görevlileriDünyanın dönüş yönünün tersine uçtuğunuz için” gibi yanıtlar verirler. Ancak uzun uçuşlarda gidiş ve geliş saatinin birbirinden farklı olmasının nedeni aslında bu değildir. Ve böyle bir açıklama son derece yanlış bir bilgilendirmedir.

Öncelikle böyle bir açıklamanın niçin yanlış olduğunu anlatalım. Dünya dönerken etrafını saran havayı da kendisiyle beraber döndürür. Yani dünyanın dönüş hızının veya dönüş yönünün dünyadaki cisimlerin hızı üzerinde hiç bir etkisi olmaz. Peki o zaman nasıl oluyor da uzun uçuşlarda gidiş ve geliş saati fark ediyor ? Bu sorunun yanıtı atmosferdeki rüzgar akımları ile alakalıdır.

Uçaklar hareketleri için havadan kuvvet alırlar. Şayet dünyada rüzgâr olmasaydı, rüzgârsız bir havada değişik yönlere giden aynı tipte iki uçağın bir saatte kat edeceği mesafe aynı olurdu. Ancak rüzgârlı havalarda bu durum elbette değişmektedir. Eğer havaya göre aynı hızla giden uçakları düşünürseniz, (bu her uçak aynı yakıtı harcıyor demektir) rüzgârla aynı yönde giden uçak yere göre daha hızlı gidiyordur ; çünkü hem uçak havaya göre belli bir mesafe kat eder, hem de rüzgâr havayı ve içindeki uçağı bir miktar ileriye taşır. Ama uçak, rüzgâra karşı uçuyorsa bu uçak diğer uçağa göre daha yavaştır. Basit bir örnek ile açıklamak gerekirse ; eğer İstanbul’dan Antalya’ya doğru kuvvetli bir rüzgâr esiyorsa, İstanbul-Antalya uçuşu daha kısa, Antalya-İstanbul uçuşu daha uzun sürer.

Atmosferde, özellikle uzun uçuşlarda gidiş ve geliş saatini önemli ölçüde etkileyen, jet stream adıyla anılan ve yerden 10-30 km yukarıdan esen güçlü hava akımları vardır. Bu hava akımları sürekli aynı yönde, batıdan doğuya doğru ve saatte 100 ila 400 km hızlarda eserler. Dünya yüzeyinden hissedilmeyen jet stream akımları ilk defa 2. dünya savaşı sırasında bombardıman uçakları tarafından keşfedilmiştir.

uzun-ucuslarda-gidis-ve-gelis-saati-neden-farklidir-ilgincbirbilgi

Normal yolcu uçakları havaya göre ortalama 800 km/saat hızla uçarlar. Eğer doğuya doğru uçan bir uçak 200 km/saat hızla esen bir jet stream akımının içine girerse yeryüzüne göre hızı 1,000 km/saat olur. Eğer uçak tam ters yönde, batıya doğru giderse bu defa hızı yeryüzüne göre 600 km/saat olur. Bu, yolculuk süresi ve uçağın harcadığı yakıt olarak %66’lık bir fark anlamına gelmektedir.

Yolcu uçaklarının rüzgâra ters yönde gitmemek gibi bir alternatifleri yoktur. Uluslararası kurallar gereği uçaklar daha önceden belirlenmiş hava yollarını kullanabilirler ve ancak belli yüksekliklerde uçabilirler. Bu nedenle jet stream hava akımına karşı uçan uçaklar da var. Yani eğer uçuş rotanız bu hava akımlarına denk geliyorsa yolculuk süreniz de bu rüzgârın hızına bağlı olarak uzayıp kısalmaktadır.

Önceki yazımız Basınç değişikliğinde kulaklarımızın neden tıkandığı hakkında ilginç ve enteresan bilgiler vermektedir.

  

Uzun uçuşlarda gidiş ve geliş saati neden farklıdır ?” için 2 yorum

  • 23 Temmuz 2016 Saat 00:13
    Permalink

    İstanbul Atatürk’ten new York a ve washington Dc ye uçan uçakla Amerika’ya seyahat ettim giderken yaklaşık 11 saatte ulaşıyor fakat dönüş bazen 8 saat bazan 8 buçuk saat sürüyor sizin bildiğiniz gibi değil yani rüzgarla ilgili değil asıl sebep istanbuldan kalkan uçak rotayı inanılmaz bir şekilde uzun tutuyor istanbuldan önce kuzey Avrupa’ya doğru Almanya üzerinden Danimarka ya oradan İsveçin güneyinden okyanussa oradanda Kanada üzerinden newyork yada washingtona fakat dönüş böyle olmuyor bu gelişimde Boston’dan geldim 8 saat sürdü nedeni çok basit uçağın izlediği rota
    Boston’dan kalkınca Kanada’ya yönelmiyor direk Okyanus oradan İngiltere’nin güneyinden Okyanus üzeri İspanya üzeri direk İstanbul içte haritaya bakarsanız gidişin neden 11 saat sürdüğünü anlarsınız

    Cevapla
  • 24 Eylül 2016 Saat 02:34
    Permalink

    2 boyutlu haritada evet. Ama kureye bakarsaniz gidis guzergahinin daha kisa oldugunu gorursunuz.

    Cevapla

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>