Yağmurda denize girmek tehlikelimidir ?

Yağmurda denize girmek pek çok insana keyifli ve eğlenceli gibi gözükse de aslında oldukça tehlikelidir. Yaklaşık 3 milyonda bir ihtimal ile de olsa yağmur yağarken denize girmek veya yağmurda balık tutmak ölümcül sonuçlar doğurabilmektedir.

Yağmurlu havalarda deniz girme konusu ne zaman gündeme gelse insanın aklına gelen ilk soru denize yıldırım düşüp düşmeyeceği oluyor. Öncelikle sizlere bu sorunun yanıtını verelim;

Denize yıldırım düşermi ?

Yapılan araştırmalar gösteriyor ki denizlere, karaya düşen yıldırımların toplam sayısının 4’te 1’i oranında yıldırım düşüyor. Denize düşen yıldırım miktarı bu kadar fazla olunca akıllara hemen bir başka soru daha geliyor; peki denizdeki balıklara ne oluyor ?

Balıkları yıldırım çarparmı ?

Bu konuda merak edilen bir diğer soru ise balıklara yıldırım çarpıp çarpmadığı’dır. Denizlerde, göllerde düşen yıldırımın gücüne bağlı olarak balık ölümleri yaşanmaktadır.

Havadan farklı olan deniz suyu tuzlu su içerdiği için iyi bir iletkendir. Denize düşen bir yıldırımın enerjisi, deniz suyunun tuzlu olması yani sudaki iyonlaşmalar sayesinde kolayca suda dağılmaktadır. Yıldırımın düştüğü noktanın etki alanı (yıldırımın gücüne ve denizdeki tuz yoğunluğuna bağlı olarak 30 ila 50 metre çapında etki alanı oluşabilir) içerisinde bulunan balıklar genellikle ölmektedir. Bu çapın dışında kalan balıklar ise sadece bir karıncalanma hissi hissetmektedirler. Ancak düşen yıldırımın gücü ne olursa olsun yıldırım, büyük bir gölün veya denizin tamamını etkileyemez.

yagmurda-denize-girmek-tehlielimidir-ilgincbirbilgi-1

Bu kısa ara bilgilerden sonra esas konumuza dönecek olursak; yağmurda havuza, denize girmek, kayıkta yada bot üzerinde olmak ve hatta deniz ve benzeri suların kıyılarında bulunmak bile oldukça tehlikelidir.

Yağmurlu ve yağışlı havalarda denizde kayıkla gezmek veya suda yüzmek, suyun üzerinde yıldırımı çekecek sivri noktalar oluşturmanıza neden olur ve bu noktalara yıldırım düşme olasılığı oldukça yüksektir. Yağışlı havaların dışında gök gürültülü veya fırtınalı havalarda da denize girilmemeli, balık tutma v.b. nedenler ile deniz ve benzeri suların kıyılarında da bulunulmamalıdır. Şayet kötü hava şartlarına dışarıdayken yakalanırsanız bir an önce karaya çıkmalısınız.

Yıldırımdan korunmak için ne yapılmalıdır ?

Yıldırımdan korunmak için öncelikle 30/30 kuralı uygulanmalı. Gök gürültüsü ile yıldırım/şimşek arasında 30 saniyeden daha az bir süre varsa hemen en yakın binaya girilmelidir. Son gök gürültüsünden sonra en az 30 dakika geçmeden de dışarı çıkılmamalıdır.

Eğer açık alanda iken civarda bir yere yıldırım düştüyse ve saçlarınız dikilmeye başladıysa hemen en yakındaki binaya girmelisiniz. Eğer yakında bina yoksa civardaki en alçak bölgeye gidip ayaklarınız yere basacak şekilde yere çömelmeli ve mümkün olduğunca bir top gibi küçülmelisiniz. Ayrıca yıldırım tehlikesi varken “kesinlikle” yere yatılmamalıdır.

Yıldırım insanı nasıl çarpar, nasıl öldürür ?

Yıldırım çarpması, bulut ile yer arasında oluşan bir şimşeğin canlılara isabet etmesidir. Yıldırım çarpması, elektrik yükü nedeniyle ölümcül sonuçlar doğurabilecek, oldukça tehlikeli bir hadisedir.

yagmurda-denize-girmek-tehlielimidir-ilgincbirbilgi-2

Şimşeği gördüğünüz andan itibaren saniyeleri saymaya başlayın ve gök gürültüsünü duyduğunuzda saymayı kesin. Diyelim ki 9 saniye saydınız. Bulduğunuz sayıyı 3’e böldüğünüzde km olarak bulutun size olan uzaklığını bulursunuz, yani 3 km. Elektrik akımı havanın direncinin en az olduğu yada iletkenliğin en fazla olduğu yerde başlar. İnsan iyi bir iletkendir. Teller, metaller, nemli toprak, ağaç kökleri, ağaçlar vb. bir kaç örnektir.

Yıldırım çarpması ile elektrik çarpması aynı şey değildir. Elektrik çarpmasında voltaj (yüksek gerilimlerde) 20 000 volt ile en fazla 63 000 volt arasında değişir. Yıldırım çarpmasında ise voltaj 300 000 volttur. Elektrik çarpması nadiren yarım saniyeden (500 mili saniye) fazla sürer çünkü ya devre otomatik olarak kesilir yada çarpma kişiyi fırlatır.Yıldırım çarpmasında ise süre çok kısadır (bir kaç mili saniye). Hemen her ikisinde de çarpılan kişi ya kalp problemlerinden yada fırlatılma ile meydana gelen yaralanmalardan hayatını kaybeder.

26 Haziran 2010 yılında Türkiye’nin tatil beldelerinden Antalya, Topçam Mevkii’nde denizde yıldırım çarpması nedeni ile yaşamını yitiren 18 yaşındaki Salih Odabaşı’nın haberi Hürriyet gazetesinde yayımlandı. Hürriyet gazetesindeki haber şöyleydi;

Antalya’da ağabeyi ve arkadaşlarıyla birlikte denizde yüzerken yıldırım çarpan 18 yaşındaki Salih Odabaşı, bugün sabaha karşı yaşamını yitirdi. İnanılmaz olay şöyle gelişti: Deniz bisikletiyle gezen Salih, yakınına yıldırım düşmesinin ardından yaşamını yitirdi.

Olay, dün öğleden sonra Antalya- Kemer karayolu üzerindeki Topçam Mevkii’nde meydana geldi. Kepez Belediyesi’ne çalışan Salih Odabaşı, ağabeyi Ahmet Odabaşı ve onun arkadaşlarıyla birlikte yüzmek için Topçam’a geldi. Burada bir süre yüzen gençler, havanın kapanmasına ve yağmur yağmasına aldırış etmeden yüzmeyi sürdürdü.

Salih Odabaşı’nın 20 TL vererek kiraladığı deniz bisikletinin üzerinde, sahilden 150 metre açıkta olduğu sırada yakınına yıldırım düşmesinin ardından kalbinin durması sonucu öldüğü belirlendi.

Ağabey Ahmet Odabaşı, yıldırım düşme anını anlatırken gözyaşlarına boğuldu. Odabaşı, “Kardeşim denizde yüzüyordu. Birden ortalık bembeyaz oldu ve denize yıldırım düştü. O an Salih’in bayıldığını gördüm. Sonra apar topar hastaneye kaldırdık. Ama kardeşimi kurtaramadım” dedi.

Ülkemizde yıldırım çarpması hadiselerine çok sık rastlanmasada ABD’de her sene ortalama 62 kişi yıldırım çarpması nedeniyle hayatını kaybetmekte, yaklaşık 300 kişi yaralanmaktadır. Dünya genelinde ise yılda ortalama 24.000 kişi ölmekte, 240.000 kişi yıldırım çarpması nedeni ile yaralanmaktadır.

İstatistiksel olarak yıldırım çarpmasına en çok şu altı durumda rastlanır;

yagmurda-denize-girmek-tehlielimidir-ilgincbirbilgi-3

– Açık arazide oyun oynarken

– Açık arazide çalışırken

– Kayık veya botla gezerken, balık tutarken veya yüzerken

– Tarla ve ağır iş makineleri kullanırken

– Açık alanlarda cep telefonu ile konuşurken

– Elektrikli aletler kullanırken veya tamir ederken

Eğer birine yıldırım çarptıysa sırasıyla şu işlemler yapılmalıdır;

– Birden fazla yaralı varsa ilk önce öldüğü düşünülenlerle (ölmüş gibi hareketsiz duranlarla) ilgilenilmelidir.

– Yaralının solunumu ve kalp atışı kontrol edilmelidir.

– Yaralı nefes almıyorsa suni solunum (hayat öpücüğü) uygulanmalıdır.

– Nabız yoksa, uzman biri tarafından kalp masajı yapılmalıdır.

Yıldırım çarpması hakkında yanlış bilinenler

Halk arasında, lastik tabanlı ayakkabıların veya otomobil lastiklerinin yıldırımdan koruyacağına inanılır. Bunların hiçbir faydası yoktur ancak otomobilin metal çerçevesi (vücuda temas etmiyorsa) çarpmanın etkilerinden korumada yardımcı olur.

Yine halk arasında aynı noktaya iki kere yıldırım düşmeyeceğine inanılır oysa ki bunun gerçekleştiği pek çok olay kaydı mevcuttur.

Önceki yazımız Yoğurt kaplarında bulunan sayılar hakkında bilinmesi gerekenler hakkında bilgiler vermektedir.