Birbirinden ilginç ve enteresan jeolojik oluşumlar

Üzerinde yaşadığımız yerküre bugünkü haline gelene kadar çok uzun süreçlerden geçmiş ve birçok değişikliğe uğramıştır. Birbirinden farklı bu evrelerden her biri jeolojik devir olarak adlandırılmaktadır. Jeolojik devirlerin ayrılmasında ise, önemli yerkabuğu olayları etkili olmuştur. Bu devirlere ait bilgiler tortul tabakalar arasında bulunan fosillerden elde edilmektedir.

Günümüzde, dünyanın pek çok yerinde birbirinden ilginç ve enteresan görünüme sahip jeolojik oluşumlar bulunuyor. Bu ilginç jeolojik oluşumların bazılarının bu şekilde göz alıcı bir görünüme kavuşmaları binlerce hatta milyonlarca yıl alabiliyor. Doğa olaylarının birer sonucu olan bu enteresan jeolojik oluşumlardan bazılarını tanımak ve nasıl oluştuklarını öğrenmek insana gerçekten heyecan veriyor. Sizlerle de paylaşmak istediğimiz, belki de kimimize göre Dünyanın en ilginç yerleri sayılabilecek bu doğa harikalarından ilki Arjantin’de yer alan Ay Vadisi.

AY VADİSİ – VALLEY OF THE MOON (VALLE DE LA LUNA) / ARJANTİN

birbirinden-ilginc-ve-enteresan-jeolojik-olusumlar-ilgincbirbilgi-1

Valle de la luna olarak bilinen Ay Vadisi Arjantin’in Kuzeybatısında yer almaktadır. Bundan 250 milyon önce bu topraklarda yaşamış dinazorların yeryüzü yeniden şekillenirken yok oluşları ve bu topraklardaki hayatın sona ermesi bu bölgeyi Jeologlar için bir araştırma alanı haline getirmiş. Quechua dilinde ‘cansız toprak’ anlamına gelen Ischigualasto’da yıllar önce bu eski hayatlar yeniden keşfedilmiş ve dinazor fossilleri tek tek ortaya çıkartılmış. 250 milyon yıl öncesine ait birikintilerden oluşan katmanlarda dinozor, balık ve sürüngen fosillerinin yanı sıra 110’a yakın bitki fosili de bulunmaktadır.

DALGA KAYA – WAVE ROCK / AVUSTRALYA

birbirinden-ilginc-ve-enteresan-jeolojik-olusumlar-ilgincbirbilgi-2

Avustralya’nın batısında yer alan, 14 metre yüksekliğe ve 110 metre genişliğe sahip Dalga Kaya’nın yaklaşık 2,7 milyar yıl önce oluştuğu tahmin ediliyor. Bu muazzam dalga şekli ise Magmatik bir kayaç türü olan granitin fiziksel ve kimyasal aşınmalar sonucunda değişime uğramasıyla ortaya çıkmıştır. Bu aşınma sonucunda görünümü kırılmak üzere olan bir okyanus dalgasına benzediği için de oluşuma Dalga Kaya ismi verilmiştir.

ZHANGYE DANXİA JEOPARKI – ZHANGYE DANXİA (LANDFORM) GEOPARK / ÇİN

birbirinden-ilginc-ve-enteresan-jeolojik-olusumlar-ilgincbirbilgi-3

Zhangye Jeoloji Parkı kırmızı kumtaşlarının oluşturduğu muazzam yüzey görünümlerinin korunduğu bir alandır. Çin’in kuzeybatısında Gansu eyaletini Zhange kentinin yakınlarında bulunan Zhangye Danxia Jeoparkı, tortul kayaç tabakalarının milyonlarca yıl içinde üst üste birikmesi sonucunda oluşmuştur. Tabakaların içerdiği çeşitli mineraller ve mevsimlere bağlı olarak oluşan bitki örtüsü bu tabakalara farklı renkler vermektedir. Yüzlerce kilometrekarelik bir alanı kaplayan bölgedeki kayaç tabakaları zaman içinde gerçekleşen tektonik hareketler sonucunda kıvrılmış, rüzgâr ve yağmurun da aşındırmasıyla tepe, vadi, mağara, falez gibi çok sayıda yer şekli oluşmuştur.

DEV KRİSTAL MAĞARASI – INTO CRYSTAL CAVE / MEKSİKA

birbirinden-ilginc-ve-enteresan-jeolojik-olusumlar-ilgincbirbilgi-4

Dünya’nın sayılı doğa harikalarından bir tanesi olarak kabul edilen Dev Kristal Mağarası Meksika’da bulunan Chihuahuan Çölü’nde, Naica Dağı’nın 300 metre altında yer almaktadır. 2.000 yılında keşfedilen mağara adını 11 metre uzunluğunda ve 55 ton ağırlığındaki dev jips kristallerinden almıştır. Dev Kristallerin yaklaşık 50C sabit sıcaklıktaki mineralce zengin sulardan beslenerek bu boyutlara ulaştığı düşünülmektedir.

Şu anda Dev Kristal Mağarası yağmacılara ve havalandırma sisteminin yol açacağı çevre hasarına karşı koruma sağlayan ağır bir çelik kapıyla koruma altına alınmış durumdadır. Çok az kişinin mağaraya girmesine izin verilmesinin nedeni ise, mağara aşırı derecede sıcak ve nemli; özel soğutucu elbiseler giymeden içeriye girenlerin sıcak çarpmasından ölme risklerinin olmasıdır.

DEVLER GEÇİDİ – GİANT’S CAUSEWAY / İRLANDA

birbirinden-ilginc-ve-enteresan-jeolojik-olusumlar-ilgincbirbilgi-5

İrlanda’nın kuzey sahilinde kilometrelerce uzunluğunda bir alanı kaplayan Devler Geçidi yaklaşık 60 milyon yıl önce oluşmaya başlamıştır. Bir yanardağ patlaması sonucunda oluşan Devler Geçidi binlerce bazalt sütunundan meydana gelmektedir. Patlama sonucunda yeraltından yüzeye doğru çıkan magma yüzeyde soğumaya başlar. Sıcaklık düştükçe soğuyan ve büzüşen lavda çatlaklar oluşur. Soğuma hızına bağlı olarak bu çatlaklar fotoğraftakine benzer düzgün yüzeyli, genellikle altıgen biçimli sütunların ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu şekilde oluşan Devler Geçidi’ndeki bazalt sütunlarının yüksekliği birkaç santimetreden onlarca metreye kadar değişmektedir.

ÇİKOLATA TEPELERİ – CHOCOLATE HİLLS / FİLİPİNLER

birbirinden-ilginc-ve-enteresan-jeolojik-olusumlar-ilgincbirbilgi-6

Filipinler’in Bohol Adası’nda bulunan Çikolata Tepeleri bir tür tortul kayaç olan kireçtaşından oluşmaktadır. Kireçtaşı tabakaları zamanla suyun etkisiyle beraber çözünmeye ve doğa koşullarının etkisiyle aşınmaya başlamış. Sonunda kilometrelerce karelik bir alanı kaplayan, sayıları 1.000’in üzerinde olan bu ilginç tepeleri oluşturmuştur. Yağışlı mevsimlerde Çikolata Tepeleri bitki örtüsüyle kaplandığından tepeler yeşil görünürken yaz mevsimi gibi kurak dönemlerde kahverengi bir görünüm almaktadırlar. Kahverengi görünümleri ise çikolatayı andırdığından bu tepelere Çikolata Tepeleri ismi verilmiştir.

ANTİLOP KANYONU – ANTELOPE CANYON / AMERİKA

birbirinden-ilginc-ve-enteresan-jeolojik-olusumlar-ilgincbirbilgi-7

ABD’nin Arizona eyaletinde yer alan Antilop Kanyonu kumtaşı tabakalarının aşınmasıyla oluşmuştur. Akarsuyun taşması ve şiddetli yağmurların etkisiyle hızla akan su kumtaşı tabakalarının arasından geçerken yapısına kayaç parçaları, kum ve başka pek çok malzeme katmıştır. Bu da suyun geçtiği yerlerdeki kayaç tabakalarını tıpkı bir zımpara kâğıdı gibi aşındırmış, sonunda kayaçlar arasındaki boşluklar zamanla genişleyerek fotoğrafta görüldüğü gibi doğal koridorlar oluşturmuştur. Kanyonun adı ise o bölgede bir zamanlar otlayan çatalboynuzlu antiloplardan gelmektedir.

EREBUS DAĞI BUZ KULELERİ – MOUNT EREBUS / ANTARKTİKA

birbirinden-ilginc-ve-enteresan-jeolojik-olusumlar-ilgincbirbilgi-8

Antarktika’da yer alan Ross Adası’nda bulunan Erebus Dağı aktif bir yanardağdır. Deniz seviyesinden neredeyse 4.000 metre yükseklikte bulunan dağın çevresi ise kar ve buzlarla kaplı. Diğer bir deyişle Erebus Dağı’nın dışı dondurucu soğuktan dolayı buzla kaplıyken içi aktif yanardağ lavlarıyla kaynayan bir kazan gibi. Yaklaşık 1.000 derece sıcaklıktaki lav gölünden gelen gazlar yukarı çıkarken geçtikleri yerleri eritmişler. Bu da dağın içinde buzdan mağaralar oluşturmuş. Sıcak gazlar bu mağaraların ve dağın içindeki yarıkların yarattığı boşluklar arasından ilerleyerek fotoğrafta görüldüğü gibi dağın yüzeyine çıkmaktadır. Ancak yüzeye çıktıkları an dışarıdaki soğuk havanın etkisiyle donuyor ve dağın belli bölgelerinde buzdan kuleler oluştururyorlar.

Önceki yazımız Çocukların 10 yaşına kadar beynini geliştirecek 10 yöntem hakkında ilginç ve enteresan bilgiler vermektedir.

  

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>