Dünyanın en büyük adası Grönland’da yaşam

Kuzey Denizi’nden güneye doğru inerken karşınıza çıkan ilk kara Grönland’dır. Dünyanın en büyük adası. Grönland devasa bir buz örtüsüyle kaplıdır. Türkiye’nin üç katı büyüklüktedir. Adanın merkezinde buz neredeyse üç kilometre kalınlıktadır. Soğuk ve sessiz bir dünya. Safir mavisi renkli erime gölleri bir değişimin gerçekleşmekte olduğunun ilk işareti. Her göl birkaç gün içinde oluşuyor, büyüyor ve taşmaya başlıyor. Akan su buzu oyarak kendine yol açıyor. Buzdan bir delta oluşturuyor ve tıpkı soğukkanlı bir canavarın damarlarındaki kan gibi akıyor. Canlanmaya başlayan bir canavar. Ve su hiçbir uyarı olmadan bir anda bir kuyuya dökülüyor. 1,5 kilometre boyunca dimdik ilerleyerek buz tabakasının kalbine iniyor. Eriyen suların şaşırtıcı bir etkisi var. Buz ile altındaki kayanın arasını kayganlaştırıyor. Böylece bütün buz tabakası harekete geçiyor, okyanusa doğru kayıyor.

Jakobshavn isbrae buzulu, dünyanın en hızlı hareket eden buzulu. Günde yaklaşık 40 metre hızla ilerliyor. İlerledikçe yolundaki her şeyi yok ediyor. Hatta bu yolculuğu sırasında Grönland’ın büyük dağ sıralarını bile oyup geçiyor. Hızlandırılmış çekimde izlendiğinde, bu katı buzul nehirleri tıpkı sıvı nehirler gibi akıyor. Dağları kesip geçen ve kıta seviyelerini değiştiren muazzam güç !

Buz artık inişinin son aşamasına geliyor. Hızlandıkça, merkezine kadar inen dev yarıklar oluşuyor. Okyanusa ulaştığında ise milyonlarca ton buzul altındaki kaya desteğini kaybediyor. Bunun elbette bir sonucu olmalı ! Düşen buz parçaları yaklaşmakta olan şeyin kötü bir habercisi. Buzulun derinliklerinde büyük bir yıkım. Bu muazzam bir buzdağının doğmasına neden oluyor. Yüzlerce metre genişlikteki bu tek parça buzun yanında insanoğlunun en büyük yapıları bile küçücük kalırdı.

Dünyanın en büyük adası Grönland'da yaşam 2 www.ilgincbirbilgi.com

Her yıl Grönland’ın buzullarından on binlerce buzdağı oluşuyor. Ve atmosfer ısınmaya devam ettikçe sayıları giderek artıyor. Kopan dağlar, Arktik koylarını görkemli heykellerle dolduruyor. Aynı zamanda çok büyük miktarda soğuk ve tatlı suyu da denize döküyor. Grönland’ın eriyen suları okyanus akıntılarını değiştiriyor. Bu da dünya çapındaki hava koşullarını etkiliyor.

Arktik buzulları bize pek çoğumuzun sandığından daha yakın. Çoğumuzun yaşadığı üç kıtanın kuzey bölgelerini içine alıyor. Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika. Güneye doğru yolculuğumuzdaki ilk çıplak kara parçası tundra olarak bilinen soğuk ve ağaçsız bir yaban hayatı.

DÜNYANIN EN BÜYÜK ADASI GRÖNLAN’DA YAŞAM

İlkbaharda hayvanlar güneyden gelerek erimeyle ortaya çıkacak olan zengin otlar için hazırlanıyorlar. Karibu için zamanlama kritik önem taşıyor. Erken gelirlerse kış fırtınası onları öldürebilir. Geç gelirlerse kutup kışında hayatta kalmak için yeteri kadar yağ depolayamayabilirler.

Daha güneyde eğrilmiş ve örtülmüş şekiller tundranın düzlük manzarasını sonlandırıyor. Burası ağaç sınırı. Bir ağacın yetişebilmesi için yeterli su ve sıcaklığın bir arada bulunduğu yolculuğumuzdaki ilk yer. Burada hayatta kalmak o kadar zor ki bir tohumun bodur bir çalıya dönüşmesi yüzlerce yıl sürebilir. Fakat küçük ağaçlar bile yırtıcılara kamuflaj sağlayabilir. Kurtlar !

Dünyanın en büyük adası Grönland'da yaşam 3 www.ilgincbirbilgi.com

Kuzey Kanada’da bulunan bu kurt türü dünyanın en büyüğü ve güçlüsüdür. Ve ava hazırlanıyorlar. Sürüde 25 kurt var. Bu kalabalıktaki kurt sayısı çetin bir avın peşinde olduklarının işareti. Buradaki bizonlar ise güneydeki kuzenlerinden bile iriler ve Kuzey Amerika’daki en büyük kara hayvanları bizonlardır. Nesiller boyunca, buradaki kurtlar ve bizonlar birbirleriyle yaptıkları savaşlarla şekillendiler ve her biri türünün en etkileyici üyesi oldu.

Ağaçlar arasında saklanan bizonlar burada uzun süre kalmayacak çünki tehlikenin farkına vardılar ve burada güvende değiller. Kurtlar yaklaşıyor. Ancak bizonların kaçması ile onları ormanda pusuya düşürme şanslarını yitirdiler. Avları artık açık arazide ve güvenlik için bir araya toplanmışlar. Kurtların takım hâlinde çalışmaları gerekecek.

Önce sürünün etrafını sararak bizonları rahatsız edip ayırmaya çalışıyorlar. Ama bizonlar silahlı ve tehlikeli. Birlikte kaldıkça güvende olacaklar. Kurtlar oyuna başlıyor ve sürüyü rahatsız ediyorlar. Kargaşa yaratıp bizonları kaçırarak yavrulardan birini ayırma taktiğini uyguluyorlar. Bizonlar boynuzlarını dışa doğrultarak yavrularının etrafında savunma hattı oluşturuyorlar. Kurtların, bizonlardan birinin düzeni bozmasına ihtiyaçları var. Fakat işler tersine dönüyor ve kurtlar geri çekilmek zorunda kalıyor.

Kurtlar, dikkatini sürünün arkasına odaklıyor ve bizonlar panikliyor. Genç bir bizon kaçarken geride kalıyor. Kurtlar, bir yaşındaki yavrunun yanında bile küçük kalıyorlar. Durmadan koşan sürünün tek derdi kaçmak. Sonunda şans kurtlara gülüyor. Bu av kurtlara birkaç gün yetecek. Sonra kovalamaca tekrar başlayacak.

Dünyanın en büyük adası Grönland’da, hayatta kalma mücadelesi asla kolaylaşmıyor. Ağaç sınırının güneyinde kışlar daha kısa. Böylece ağaçlar daha uzun ve hızlı büyüyor ve ormanlar ortaya çıkmaya başlıyor. Güneydeki sıcak ve nemli hava soğuk, arktik havasıyla karşılaşınca taşıdığı nem kristalleşir ve kar taneleri düşmeye başlar. Her kristal bir toz zerresi etrafında oluşur. Hepsi altı köşeli ve simetriktir. Fakat şimdiye kadar aynı şekilde olan iki tane bulunmamıştır. Çeşitlilikleri ve karmaşıklıkları nefes kesici. Her kar tanesi, ilkbaharda özgür kalmayı bekleyen sudur. Bu nedenle, kar bu sessiz ormanların yaşam kaynağıdır. Burada yaşayan her canlı bir şekilde ona bağlıdır.

Dünyanın en büyük adası Grönland'da yaşam 4 www.ilgincbirbilgi.com

Büyük gri baykuş gibi bazıları bereketli zamanlar için ilkbaharda ortaya çıkar ve hayalet gibi yok olurlar. Avları olan lemmingler gibi, bazılarıysa yıl boyunca kar altında, yukarıdaki soğuk havadan izole şekilde yaşarlar. Kuzey ormanları mevsimlik ziyaretçiler ve arktik uzmanları için bir kavşak noktasıdır. Fakat bundan çok daha fazlası da var. Birlikte, gezegenimizin çevresinde 11 bin kilometre boyunca kesintisiz uzanan tayga ormanlarını oluştururlar. Ve yeryüzündeki tüm ağaçların üçte biri buradadır.

Tayga ormanı, Kuzey Kutbu yolculuğumuzun sonu demek oluyor. Donmuş okyanustan, onu çevreleyen karalara. Gezegenimizin diğer ucu, Antarktika, çarpıcı şekilde daha farklı. Tamamen okyanusla çevrili, donmuş bir kıta. Buradaki buzdağları o kadar büyük ki metreyle değil, kilometreyle ölçülüyorlar. Kıtanın etrafını çevreleyen dev dalgaların önündeki tek engel, onlar.

2. BÖLÜMÜN SONU

 

3 Bölümden oluşan, Dünya’nın uçlarına doğru, Kutup bölgeleri ve Kutuplarda yaşam hakkındaki makalemizin diğer bölümlerine aşağıdaki bağlantılara tıklayarak ulaşabilirsiniz.

1.BÖLÜM : Dünya’nın uçlarına doğru, Kutup bölgeleri ve Kutuplarda yaşam

2.BÖLÜM : Dünyanın en büyük adası Grönland’da yaşam

3.BÖLÜM : Antarktika’da buzullar ve yaşam