Dünya’nın uçlarına doğru, Kutup bölgeleri ve Kutuplarda yaşam

Gezegenimizin üçte birinden fazlası donmuş hâldedir ve Güney ve Kuzey kutuplarının buzlu dünyaları bize başka bir gezegenin yüzeyi kadar yabancıdır. Kutuplarda her şey sınırları zorlar. Gezegenimizdeki tatlı suyun %80’ini oluşturan kıta buzullarından yerküreyi çevreleyen donmuş ormanlara. Bu yerler hayallerimizi süsler. Peri masallarından alınmış gibilerdir. Burada hüküm süren ve burayı şekillendiren güç, buzdur. Hem oluşurken hem de yok olurken. Gezegenimizin gerçek anlamda son vahşi doğası. Daha onu anlamaya yeni başladığımız bir zamanda değişime uğruyor.

DÜNYA’NIN UÇLARINA DOĞRU – KUTUP BÖLGELERİ

Kutup bölgeleri dünyadaki en soğuk sıradışı yerlerdir. Rüzgarın hızı saatte 320 km ye kadar çıkar ve sıcaklık da -70 °C ‘ye kadar düşer. Sadece en güçlüler bu çevre şartlarına dayanabilir. Buradaki en büyük zorluk soğuk değil mevsimler arasındaki inanılmaz değişimdir. Kutuplarda kış mevsiminde neredeyse yılın yarısı gecedir. Işık kutuplara özgü öyle güzel bir gösteri oluşturur ki bu olağanüstü güzelliği seyretmek için yaşam bekleyebilir.

Dünya’nın uçlarına doğru, Kutup bölgeleri ve Kutuplarda yaşam 2 www.ilgincbirbilgi.com

Güneşin doğması sıradışı bir değişimi tetikler. Donmuş buzdan dünya erimeye başlar. Kutup baharı hayat için fırsatlar sunar. Yaz gelince güneş batmaz ve 24 saat ışıtır. Artık güneş ortadan kaybolmadan önce bir üreme yarışıdır başlar.

Sonbaharın gelmesiye birlikte her taraf iyice buz tutmaya başlar. Güneş tekrar yüzünü gösterene kadar kara ve deniz tekrar uzun kutup kışına girer. Kutupta bahar mevsimi. Gezegenin tepesinde, kuzey kutbunda donmuş dev okyanusta yolculuğumuz başlıyor ve kutuptaki en güçlü yartıcıya ev sahipiği yapıyor.

KUTUPLARDA YAŞAM – KUTUP AYILARI

Erkek kutup ayısı bir eş arıyor. İstekli dişilerin sayısı az ve çok uzaktalar. Üzerinde yürüdüğü buz ise yakında eriyip yok olacak. Bu devasa donmuş çölde bir eş bulmak için zamanı tükeniyor. 16 kilometre ötede bekâr ve yavrusuz bir dişi var. Bu tam da erkeğin aradığı şey. Kilometrelerce uzakta olmasına rağmen dişinin kokusunu beğenmişe benziyor. Umut verici bir gelişme. Dişi, belli ki doğru mesajı veriyor. Dişinin izini kaybetmeme ümidiyle ayak izlerini takip ediyor. Dişi kutup ayısının ayak izlerinin oluşturduğu sıkı karda yürümek daha kolay ancak bu takip günler sürebilir.

Dişi nihayet görüş alanına giriyor. Arayış sonunda bitti. Erkeğin yarısı ağırlıktaki dişi için bu, endişe verici bir karşılaşma olabilir. Erkek kutup ayısı isterse onu öldürebilir. Fakat onun niyeti farklı. Dişi de istekli ve hazır. Erkeği daha yüksek bir yere götürüyor. Görünüşe göre kutup ayıları ilişkilerinde mahremiyeti tercih ediyor. Çoğunlukla deniz buzulundan ayrılıp tepelere giderek onları rahatsız edebilecek rakip erkeklerin gözlerinden uzak duruyorlar. Bu ana çok az kişi tanık olmuştur. Yalnız bir yaşam süren erkeğin tek narin karşılaşması.

Dünya’nın uçlarına doğru, Kutup bölgeleri ve Kutuplarda yaşam 3 www.ilgincbirbilgi.com

Fakat bu karşılaşma uzun sürmüyor. Rakip bir erkek kutup ayısı daha dişinin kokusunu almış. İlişkiye ara verilmeli çünki erkek, hakları için savaşmak zorunda. Kimse yaralanmadan erkek kutup ayısı ilk rakibi uzaklaştırıyor. Ancak kanlı savaşlar yakında. Bir savaşı daha kazandı, ama hafif yara aldı. Aceleyle dişinin yanına koşuyor. Fakat şimdi de dişinin hevesi kaçmış gibi.

Dişi kutup ayıları ilgiye düşkündür. O nereye giderse, erkek de onu takip edecek. Dişi izin verdiği zaman çiftleşip sürekli olarak onu koruyacak. Sonraki iki hafta boyunca erkek pek çok rakibin üstesinden geldi ancak savaşların etkisi ağır oldu. Kutup ayısı harcanmış durumda. Ama dişisiyle başka kimsenin çiftleşmemesini de sağladı. Artık çiftin ayrılma zamanı geldi. Dişi yavrularını dokuz ay sonra, yalnız başına doğuracak. Ve erkek onu bir daha göremeyebilir.

Erkek kutup ayısı donmuş okyanusa geri dönüyor. Artık rahatlıkla yalnız hayatına devam edebilir. Hem de tam zamanında. Üstünde yürüdüğü buz yakında yok olacak. Her ilkbaharda Kuzey Buz Denizi olağanüstü bir değişim geçirir. Avrupa büyüklüğünde deniz buzulu eriyerek altındaki zengin suları açığa çıkarır.

Dünya’nın uçlarına doğru, Kutup bölgeleri ve Kutuplarda yaşam 4 www.ilgincbirbilgi.com

Kısa kuyruklu yelkovanlar Avustralya’dan buraya 16 bin kilometre uçtular. 18 milyon ziyaretçi gökyüzünü karartıyor. Gezegendeki en büyük deniz kuşu topluluğu. Kambur balinalar ise zengin kutup sularında beslenmek için ta Ekvator’dan geldiler. Devasa kuyrukları beş metre genişliğinde. Kuyruklarını yüzeyin üzerine kaldırmaları aşağıya doğru ilerleyip muazzam kril ve ringa sürülerine ulaşmaları için gereken hareketi sağlıyor. Yelkovanlar da devi takip ediyor. Yaz mevsiminde gelenler için bu sular inanılmaz ziyafetler sunuyor. Fakat bereketli zamanlar kısa sürüyor. Bu kısa zaman aralığı kutup bölgelerindeki tüm canlıların yüzleştiği bir sorun.

1. BÖLÜMÜN SONU

 

3 Bölümden oluşan, Dünya’nın uçlarına doğru, Kutup bölgeleri ve Kutuplarda yaşam hakkındaki makalemizin diğer bölümlerine aşağıdaki bağlantılara tıklayarak ulaşabilirsiniz.

1.BÖLÜM : Dünya’nın uçlarına doğru, Kutup bölgeleri ve Kutuplarda yaşam

2.BÖLÜM : Dünyanın en büyük adası Grönland’da yaşam

3.BÖLÜM : Antarktika’da buzullar ve yaşam