Hiçbir ülkeye ait olmayan topraklar

Dünya üzerinde hiçbir ülkeye ait olmayan iki toprak parçası bulunmaktadır. Bu topraklardan biri Batı Antarktika’daki Marie Byrd Land diğeri ise Mısır ve Sudan arasındaki Bir Twail bölgesidir.

Batı Antarktika’daki Marie Byrd Land yerkürenin üzerinde oldukça geniş bir alan kaplar. Coğrafi olarak, batısında Ross Buz Sahanlığı ve Ross Denizi, doğusunda Ellsworth Toprakları ve Ronne Buz Sahanlığı, kuzeyinde Amundsen Denizi ve Pasifik Okyanusu bulunmaktadır. Güney Kutbu’ndan başlayarak Antarktik sahil şeridine kadar uzanan bu topraklar 1.610.000 km2’lik yüzölçümüyle dünyanın en geniş sahipsiz bölgesidir. İran ya da Moğolistan’dan daha büyüktür. Fakat yaşama o kadar elverişsizdir ki, bölgedeki tek kalıcı üs ABD’ye aittir. Dünyanın bir ucundaki bu araştırma istasyonu John Carpenter’ın klasik korku filmi The Thing / Şey (1982) için ilham kaynağı olmuştur.

Marie Byrd Land, ismini orayı keşfeden Tuğamiral Richard E. Byrd’ün karısından almıştır. Richard E. Byrd’ın (1888-1957) ilk Antarktika seferi (1928-1930) sırasında Amundsen’in Balinalar Körfezi’ndeki (Bay of Whales) asıl ana kampı olan Framheim yakınlarındaki Little America üssünden yaptığı 1929 yılındaki hava uçuşları, Rockefeller Dağları ve Edsel Ford Sıradağları’nın doğusundaki bu uzak bölgenin keşfine yol açmıştır.

Hiçbir ülkeye ait olmayan topraklar www.ilgincbirbilgi.com 1

Antarktika’nın geri kalanı ise 12 ulusun 1961’de kurduğu Antarktika Antlaşması sistemi tarafından yönetilir. Bu anlaşma kıtayı bilimsel bir alan olarak korumuş ve oradaki her türlü askeri etkinliği yasaklamıştır. En büyük alanlar kıtayı ilk keşfeden ulusların kontrolündedir (İngiltere,Norveç,Fransa), arkasından da en yakın olanlar gelir (Yeni Zelanda,Avustralya,Şili,Arjantin). Marie Byrd Land’ın ötesindeki okyanus, Güney Pasifik’e, hiçbir ülkenin üzerinde kendisinin diye hak edecek kadar yakınında olmadığı boş yerlere kadar uzanır.

Egemenlik altında olmayan bir bölgeye Uluslararası hukukta verilen resmi ad Terra nullius’tur. Terra nullius ‘tarafsız bölge/sahipsiz toprak’ anlamına gelmektedir. Marie Byrd toprakları mevcut en büyük örnek olmakla birlikte, Afrika’daki küçücük bir bölge de bu ünvana sahip bir toprak bulunmaktadır.

Mısır ve Sudan arasındaki “Bir Tawil” üçgeni, iki ülkeye’de ait değildir. 1899 yılında bölgenin kontrolünü ellerinde tutan İngilizler haritada, Libya’dan Kızıldeniz’e ulaşacak şekilde 22 kuzey paraleli üzerinden çöle dümdüz bir çizgi çekerek iki ülke arasındaki sınırı belirlediler. Böylece Bir Twal Sudan’da, Hala’ib adı verilen komşu bölgede Mısır sınırları içinde kaldı. Aynı sınır 1902 yılında daha kıvrımlı bir şekilde yeniden çizildi. Bir Twail (Arapça’da ‘su kuyusu’ anlamına gelir) Mısır’ın; Hala’ib ise Sudan’ın oldu.

Hiçbir ülkeye ait olmayan topraklar www.ilgincbirbilgi.com 2

İki ülkenin Buckinghamshire kadar büyük (2.060 km2) olan Bir Twail için birbirini yediğini düşünebilirsiniz, ama yemiyorlar. İkisinin de istediği yer aslında Hala’ib’in verimli toprakları çünki buranın üzerinde yaşayan insanları ve bir de Kızıl Deniz’e sahili var, üstelik Bir Twail’den 10 kat daha büyük. Hala’ib’i şu sıralarda işgal eden Mısır, 1899 sınırını göstererek bölgede hak iddia ediyor. Sudan bu iddiayı reddederken 1902 tarihli değişiklikten dem vuruyor. İki taraf da aynı nedenle Bir Tawil’i tanımıyor.

Yeri gelmişken ek bir bilgi olarak; Dünya üzerinde en çok ihtilafa düşülen Spartly Adaları hakkında da kısa bir bilgi verelim. Güney Pasifik’te bulunan ve hiç nüfus barındırmayan bu takımadalar 750 adacıktan oluşuyor. 4 kilometrekarelik toprak toplam 425 bin kilometrekarelik denize yayılmış durumdadır.

Zengin balıkçılık alanları, olası petrol ve gaz bölgeleri yüzünden altı ülke burası üzerinde hak iddia ediyor. Filipinler, Çin, Tayvan, Vietnam, Malezya, Brunei.Brunei dışındakilerin hepsi bölgede askeri birlik bulunduruyor. Filipinler konuyla ilgili iddialarını güçlendirmek için kamu sektörü çalışmalarından oluşan bir ekibe dönüşümlü olarak adalardan birinde yaşamaları için ücret veriyor. Aslında bu sanıldığı kadar keyifli bir iş değil çünki Tropikal toprak parçasının bütün büyüsü 30 dakikada sona eren geziyle kısa sürede tükeniyor.

Önceki yazımız Uçak kazasından kurtulma ihtimali hakkında ilginç ve enteresan bilgiler vermektedir.