Tamamen çamurdan yapılan Yemen’deki dünyanın ilk gökdelenleri

Yemen’in dünya kültür mirasına sunduğu, geçmişi asırlar öncesine uzanan tarihin ilk çok katlı yapılarında hayat hala devam ediyor. Ve burada bulunan, dünyada bir benzeri daha olmayan ilk apartmanların 12 katlı olanlarına dahi rastlamak mümkün. Yemen’in dünya kültür mirasına sunduğu tarihin bilinen en eski gökdelenleri görenleri kendine hayran bırakmaya devam ediyor.

Kutsal kitaplarda inşa ettikleri yüksek binalarla tarif edilen Ad kavminin yaşadığı ülke olan Yemen, çamurdan yapılmasına rağmen yüz yıllardan beri ayakta kalabilen ve içinde hala yaşamın sürdüğü dünyanın ilk gökdelenlerine ev sahipliği yapıyor.

Tarihi kayıtlara göre ilk gökdelenler, bugünkü Yemen’in kuzeyindeki Hadramut bölgesinde yaşamış Hadramiler tarafından çölden gelen saldırılardan korunmak amacıyla inşa edilmiş. Demir kullanılmadan yalnızca çamurdan ve kerpiçten yapılan bu ilginç evler günümüzün çelik konstrüksiyonlu yapılarıyla alay edercesine hala dimdik ayakta durmaya devam ediyor.

Bu başdöndürücü ve çarpıcı mimarinin en güzel örneklerinden biri de geçmişi 2 bin 500 yıl öncesine kadar uzanan Yemen’in başkenti Sana’da bulunuyor.

Yemendeki ilginç yerlerden biri olan ve dünyada bir benzeri daha olmayan bu yapıların başkent Sana’da 6-7 katlılarına, Hadramut ve Şibam bölgelerinde ise 10-12 katlılarına rastlamak mümkün. (Şibam batılı kaynaklarda çoğu zaman “en eski gökdelenler şehri” ya da “çölün Manhattan’ı” olarak anılır.)

tamamen-camurdan-yapilan-yemendeki-dunyanin-ilk-gokdelenleri-ilgincbirbilgi-2

Sana’nın “Babül Yemen” olarak adlandırılan surlarla çevrili bölgesi içinde geleneksel mimaride inşa edilmiş, tarihi ve kültürel değeri haiz 6 bin 500 kadar bina bulunuyor. Modern hayatın ortasında sıkışıp kalan bu büyülü şehir “Eski Sana” olarak biliniyor.

Yer yer taş işçiliğinin enfes örneklerinin de görüldüğü Eski Sana’da, genellikle birbirine bitişik tarzda inşa edilen orijinal yapılar sabah ve akşam güneşini alacak şekilde büyük bir ustalıkla konumlandırılmış. Binalar, gecenin soğuğundan ve günün kavurucu sıcağından sakinlerini ustalıkla koruyabiliyor. Üst katlarda, alt katlara oranla daha büyük pencereler kullanılırken; duvarların içine yerleştirilmiş boşluk ve kanallar yardımıyla alt katlar aydınlatılıyor ve havalandırılması sağlanıyor. Pencereleri olağanüstü vitray ve rengarenk camlarla bezenmiş binaların bahçelerini selvi ağaçları, bahçe duvarlarını ise sarmaşık ve begonviller süslüyor.

Çamur ve ve taş işçiliğinin zirveye çıktığı tarihi kentin siluetinde yüksekliği 150 metreyi bulan minareler iz bırakıyor.

UNESCO’nun Dünya Kültür Mirası Listesinde yer alan dünyanın en eski gökdelenlerinde bugün hala hayat devam ederken, yöre halkı asırlar öncesinin inşaat tekniklerini kullanarak çok katlı evler yapmaya devam ediyor. Ülkenin sahip olduğu bu eşsiz kültür hazinelerini görmek için ise her yıl yüz binlerce kişi Yemen’i ziyaret ediyor.

tamamen-camurdan-yapilan-yemendeki-dunyanin-ilk-gokdelenleri-ilgincbirbilgi-3

Günümüzde resmi kayıtlar araştırıldığında dünyada yapılan ilk gökdelenin Home Insurance Building olduğu görülüyor. 1885 yılında Chicago’da inşa edilen bu gökdelen, benzersiz mimarisi, ağırlığına karşın yapılmış olan dayanıklı iskeleti nedeniyle dünyanın ilk gökdeleni olarak anılıyor. Home Insurance Building yapıldığında, 10 katlı ve 42 metre yüksekliğe sahipti. Günümüzdeki anlamıyla yani çok katlı olarak yapılan ilk gökdelen ise New York’taki “Woolworth Building”dir. Bu gökdelen, 19. yüzyılın sonlarında, New York’taki halkın muazzam yapılara karşı olan korkusu sonucu ortaya çıkmıştır. Çelik, güçlendirilmiş betonlar, su pompaları ve asansörler gökdelenlerin giderek yaygınlaşmasına neden olmuştur. 19. yüzyılın sonlarında New York, Chicago ve Londra’da, 1930’ların başından itibarende Güney Amerika ve Asya’da gökdelenler inşa edilmeye başamıştır.

Ancak tabiki Home Insurance Building ve Woolworth Building beton ve çelik gibi inşaat malzemeleri kullanılarak yapılmış dünyanın ilk gökdelenleridir. Yemende bulunan bu çok katlı yapılar ise insan oğlunun sadece çamur kullanarak yaptığı dünyanın ilk “gökdelenleri” dir.

Önceki yazımız Istakozların kanının neden mavi renkli olduğu hakkında ilginç ve enteresan bilgiler vermektedir.

  

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>